Autor: Tomasz Raczkowski

Wiceprezes Stowarzyszenia Etnologia Wrocławska, Koordynator Redakcji
Ethnology Without Borders – kilka słów podsumowania

Ethnology Without Borders – kilka słów podsumowania

W dniach 16–17 listopada w budynkach Uniwersytetu Wrocławskiego przy ulicy Szewskiej odbyła się VII Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Ethnology Without Borders – Field(s) without borders: anthropological reflections on the nature of contemporary world”, organizowana przez Katedrę Etnologii i Antropologii Kulturowej UWr wraz ze Stowarzyszeniem Etnologia Wrocławska. Partnerem konferencji było Stowarzyszenie Wikimedia Polska. Patronat honorowy objęły nad nią Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Wrocławskie Centrum Akademickie oraz Wojewoda Dolnośląski, sponsorem była zaś firma Tech-Kan.

Wydarzenie stanowiło swoistą kontynuację organizowanego od 2012 roku cyklu, będącego okazją do spotkania etnologów i etnolożek z krajów Grupy Wyszehradzkiej – Polski, Czech, Słowacji oraz Węgier. Organizacja siódmej edycji Ethnology Without Borders we Wrocławiu została zainicjowana na początku roku przez członkinie i członków Stowarzyszenia Etnologia Wrocławska w porozumieniu z Karoliną Kanią, zajmującą się organizacją zjazdu od jego pierwszej edycji w Cieszynie. W pięcioosobowym komitecie organizacyjnym oprócz Karoliny znaleźli się związani z wrocławską etnologią i antropologią kulturową Patryk Wojciechowski, Tomasz Raczkowski, Celina Strzelecka oraz Alicja Zaremba, których starania doprowadziły do podjęcia się organizacji przez tutejszą Katedrę.

Tegoroczna edycja EWB została przeprowadzona pod hasłem humanistyki cyfrowej i ogólnej refleksji nad wymogami metodologicznymi w kontekście zmieniającej się dynamicznie przestrzeni społecznej, w której coraz większą rolę odgrywają nowe technologie i media, takie jak Internet. Zagadnieniom z tej sfery poświęcony został panel specjalistyczny, który otworzył konferencję w piątek. W programie znalazły się wystąpienia poświęcone różnorodnym zagadnieniom zorientowanym wokół nowoczesnych badań w środowisku cyfrowym, m.in. etnografii zbiorowości internetowych, relacji pomiędzy religijnością neopogan online i offline czy znaczenia wirtualnych zbiorowości w praktykach osobistych. Z pełnym harmonogramem paneli oraz abstraktami można zapoznać się w dostępnym na platformie Wikipedia programie.

Tematyka nowych mediów leżała także w centrum otwartych warsztatów obsługi zasobów Wikimedia Commons i tworzenia etnologicznych haseł w Wikipedii, które odbyły się równolegle do wspomnianego panelu. Podczas warsztatów uczestnicy i uczestniczki wysłuchali wystąpień ekspertów – Łukasza Kozaka, Klary Sielickiej-Baryłki oraz Celiny Strzeleckiej, którzy przybliżyli im charakterystykę narzędzi WikiCommons oraz ich zastosowania. Po przygotowanym przez profesjonalistów wstępie zapisane na warsztat osoby mogły przyswoić wiedzę w praktyce, podczas części szkoleniowej, w trakcie której poznały podstawy obsługi prezentowanych mediów. Obydwie części EWB stanowiły merytoryczny wkład w rozwijającą się pod wpływem nowych mediów i technologii refleksję antropologiczną, otwierający nowe wątki i perspektywy. Wieczorem w lokalu Ur odbył się zaś bankiet konferencyjny, podczas którego uczestniczki i uczestnicy konferencji mogli zintegrować się w sposób nieformalny i podsumować owocny dzień wspólnym spędzaniem czasu oraz ożywionymi dyskusjami na antropologiczne (i nie tylko) tematy.

Drugi dzień konferencji poświęcony był zagadnieniom ogólnym z zakresu dyscypliny, umożliwiając prezentację własnych badań młodym etnolożkom i etnologom z ośrodków antropologicznych w Budapeszcie, Bratysławie, Brnie, Cieszynie, Krakowie, Nitrze, Peczu, Poznaniu, Toruniu, Trnawie oraz Wrocławiu. Zestawienie dwóch paneli – specjalistycznego i otwartego – wskazało na szerokie spektrum zainteresowań, tematów i podejść w ramach naszej dyscypliny, podkreślając istotne jeszcze bardziej niż kiedyś znaczenie antropologii kulturowej we współczesnej nauce.

Poniżej znajdziecie skromny wybór fotografii upamiętniających wydarzenie.
Zdjęcie Komitetu Organizacyjnego użyte w nagłówku wykonał Grzegorz Kurka.

 

Wizyta Edith Steiner

Wizyta Edith Steiner

W maju do Wrocławia przyjechała Edith Steiner, artystka i badaczka z Toronto, zajmująca się projektami wizualnymi, poruszającymi tematykę społeczną oraz środowiskową. Jej pobyt wiązał się z nowym projektem, Borderland Memories, w ramach którego prowadzi badania na Dolnym Śląsku, poszukując archiwalnych materiałów związanych z migracjami w regionie, a także z rzeką Odrą, stanowiącą rodzaj metafory relacji społecznych i tożsamościowych.

Read More Read More

Etnologia Wrocławska: idee, cele, plany

Etnologia Wrocławska: idee, cele, plany


Wiosną 2017 roku w Katedrze Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Wrocławskiego* rozpoczęto cykl debat i projektów mających na celu promocję macierzystej jednostki i działanie na jej rzecz. We wrocławskiej mikrospołeczności etnologicznej, złożonej z pracowników, studentów oraz osób zaprzyjaźnionych zapanowało nagłe ożywienie, związane z chęcią do współpracy oraz debaty w szerokim gronie. W korzystnych okolicznościach ujawnił się znaczny potencjał inicjatyw i energii, zwłaszcza wśród grona studenckiego.
Do działań realizowanych w ramach funkcjonującego od lat Studenckiego Koła Naukowego Etnologów przyłączyła się grupa doktorantek a także studentek i studentów, niezaliczająca się wówczas w poczet członków SKNE. Realizacja działań w tak rozszerzonym gronie okazała się bardzo owocna, jak również propozycje przyszłych aktywności. Działalność koła naukowego posiada jednak swoje ograniczenia, w obliczu których na jednym ze spotkań padła luźna propozycja założenia stowarzyszenia zrzeszającego grupę działającą nieformalnie w jedną organizację, zapewniającą jej większe możliwości działania. Po licznych debatach i zasięgnięciu opinii zapadła decyzja o założeniu stowarzyszenia o nazwie Etnologia Wrocławska – nawiązującej do zaplecza etnologiczno-antropologicznego, jak również związana z miastem, które stanowi arenę naszej aktywności.
Podstawowym kryterium, które ogranicza aktywność w kole naukowym jest wymóg studiowania na pierwszym lub drugim stopniu. Oznacza to, że po ukończeniu studiów magisterskich, o ile nie podejmie się studiów na innym kierunku, traci się możliwość posiadania statusu członka koła, a co za tym idzie swobodnego realizowania projektów przezeń firmowanych. Jest to ograniczenie, które w naszym przypadku stanowi kwestię kluczową – wiele z osób, które chcą angażować się w projekty związane z antropologią posiada aktualnie status doktorantki (doktoranta), ukończyła studia i realizuje się poza obszarem akademickim lub też zakończy uniwersytecką przygodę w perspektywie najbliższego roku lub dwóch. Stowarzyszenie umożliwia aktywność wszystkim chętnym, bez względu na status zawodowy, stopień naukowy czy wiek. Pod tym względem powołanie do życia Stowarzyszenia Etnologia Wrocławska stworzyło możliwości aktywizacji różnych osób związanych w jakiś sposób z antropologią kulturową i wrocławskim środowiskiem etnologicznym poza Uniwersytetem.
Z powiązaniem instytucjonalnym wiąże się też kolejna kwestia, która mocno wpłynęła na naszą decyzję o zorganizowaniu się w stowarzyszenie, przemawiająca za nią na poziomie czysto pragmatycznym. Pomimo naszych dość silnych związków z Katedrą Etnologii i Antropologii Kulturowej, a także ścisłej współpracy ze Studenckim Kołem Naukowym Etnologów zależało nam na uniezależnieniu swoich działań od decyzji struktur uniwersyteckich. Działalność w stowarzyszeniu daje nam nie tylko możliwość samostanowienia, więc większej kontroli nad kierunkiem podejmowanych działań, ale również szersze możliwości pozyskiwania finansowania. Istnienie Etnologii Wrocławskiej i jej działalność stanowi więc platformę instytucjonalną dla uzupełnienia działań KEiAK oraz SKNE, również w sferach niezwiązanych ściśle z nauką. Naszą nadzieją jest owocna współpraca pomiędzy Stowarzyszeniem a Katedrą.
Nasza wizja działalności wiążę się z łączącą nas perspektywą antropologiczną. Oczywistym jest, że w dużej grupie znajdują się osoby o różnych doświadczeniach, zapleczu teoretycznym i postrzeganiu świata. Jednak antropologia kulturowa, dyscyplina wielowymiarowa i elastyczna (nie bez powodu mówi się wszak o postępującym antropologizowaniu wielu nauk), oparta o wartości kompleksowego spojrzenia na człowieka, kulturę czy społeczeństwo – stanowi dla zrzeszonych w Stowarzyszeniu członków i członkiń wspólny punkt odniesienia. Ten zaś, obudowany przez indywidualny wkład, pomysły oraz zainteresowania wszystkich z nas, umożliwia określenie ram działań i wspólnych celów.
Jako antropolodzy i antropolożki pragniemy propagować opartą na humanistycznych wartościach wiedzę społeczno-kulturową, dzięki której możliwe będzie wspieranie postaw społecznych opartych na rozumieniu drugiego człowieka oraz wrażliwości na różne konteksty, wpływające na naszą rzeczywistość. Działania przez nas podejmowane będą mieć więc charakter wielopłaszczyznowy. Po pierwsze będziemy koncentrować się na szeroko rozumianej edukacji, w zakres której wliczamy szkolenia, warsztaty oraz otwarte, kierowane do różnych grup wiekowych i społecznych akcje, takie jak lekcje i wykłady. Ważne jest, aby dostosowywać projekty mające na celu edukację do realnych potrzeb grup docelowych, przy wykorzystywaniu już zebranych doświadczeń. Rozpatrywanie poruszanych zagadnień w sposób refleksyjny oraz dostosowywanie ich formy do identyfikowanych potrzeb społecznych oraz możliwości ich realizacji stanowić będzie więc ważny punkt wyjścia.
Kolejną sferą naszej działalności będzie aktywność naukowa, taka jak prowadzenie badań społecznych, organizacja konferencji, wykładów i seminariów czy wydawanie publikacji. W ten sposób chcemy nieustannie ulepszać teoretyczno-metodologiczne zaplecze naszych działań społecznych, a także wspomagać rozwój poszczególnych członkiń i członków stowarzyszenia. Dodatkowo, wykorzystując istniejące w antropologii nurty zaangażowania, chcemy włączyć się w model społecznie zaangażowanego uprawiania nauki, przełamującego mury dzielące rozważania akademickie od działań publicznych, równocześnie wnosząc coś istotnego do dyskursu naukowego, jak i rozwijając perspektywy praktycznego wykorzystywania wiedzy do realizacji konkretnych przedsięwzięć o charakterze społecznym.
Tak w ogólnym zarysie przedstawia się zakres tego, co mamy zamiar robić w ramach Stowarzyszenia Etnologia Wrocławska. Ze względu na dużą grupę osób zrzeszonych, z których każda wnosi inny punkt widzenia oraz doświadczenia zebrane w różnych dziedzinach życia, nasze projekty będą na pewno zróżnicowane, a sama koncepcja działań może i powinna ewoluować. Wszelkie przyszłe zmiany będą jednak odbywać się w podstawowych ramach, jakie stanowią nasza antropologiczna perspektywa oraz wartości, stojące za naszym zaangażowaniem. W tym miejscu zachęcamy gorąco do śledzenia naszej działalności, jak również dołączania do naszych szeregów – antropologia kulturowa stanowi punkt wyjścia do naszej działalności, związek z tą dyscypliną nie jest jednak warunkiem koniecznym do wstąpienia w nasze szeregi. Z przyjemnością powitamy w naszym gronie wszystkie osoby, o różnym wykształceniu czy doświadczeniach życiowych, jeśli tylko będą chciały stać się częścią naszego stowarzyszenia. Oczywiście, włączanie się w naszą działalność na zasadzie współpracy w przypadku tylko niektórych projektów (o których więcej już wkrótce) jest również mile widziane. Do zobaczenia, do usłyszenia, do poczytania w najbliższej przyszłości!

 

Patryk Wojciechowski
Tomasz Raczkowski
Celina Strzelecka

 

*Zdjęcie autorstwa Michała Borkowskiego przedstawia wejście do Katedry Etnologii i Antropologii Kulturowej UWr.